اجزای قلاب جرثقیل سقفی
در ادامه، توضیح کامل و تخصصی تمام اجزای قلاب جرثقیل سقفی به همراه عملکرد هر قسمت آورده شده است. این توضیحات برای درک عمیقتر ساختار و کارکرد این قطعه کلیدی در سیستمهای بالابری تهیه شدهاند:
دقت داشته باشید در اینجا منظور از قلاب جرثقیل سیستم کامل قلاب جرثقیل است و در واقع قلاب اس شکل بخشی از سیستم کامل یک قلاب جرثقیل یا هوک بلاک hook block میباشد.
این اجزا در قلاب های دوشاخه جرثقیل و قلابهای تک شاخه جرثقیل و دیگر انواع قلاب ممکن است تا حدودی متفاوت باشد
اجزای قلاب جرثقیل
اجزای قلاب جرثقیل شامل مجموعهای از قطعات مکانیکی مهم و دقیق است که نقش کلیدی در ایمنی و عملکرد جرثقیلها ایفا میکنند. این اجزا در انواع مختلفی مانند اجزای قلاب جرثقیل سقفی، قلابهای زنجیری یا سیمبکسل بهکار میروند و از بخشهایی مانند قرقره، شیطانک (ضامن ایمنی)، پین محوری، بلبرینگ، قلاب (هوک)، قاب بدنه و خار نگهدارنده تشکیل شدهاند. شناخت دقیق اجزای هوک جرثقیل در انتخاب، نگهداری و بهرهبرداری ایمن از تجهیزات بالابر بسیار مؤثر است. در واقع، آشنایی با اجزای قلابهای جرثقیل به کاربران کمک میکند تا از آسیب به بار، تجهیزات و حتی اپراتور جلوگیری کرده و عمر مفید سیستم را افزایش دهند.
قلاب (Hook)
وظیفه: نگهداشتن بار بهصورت مستقیم.
ویژگیها: طراحی قوسدار با دهانهای به نام “throat” و وجود یک قفل ایمنی (شیطانک).
نکته فنی: بررسی مداوم سایش در ناحیه قوس قلاب اهمیت زیادی دارد.
قفل ایمنی (Latch or Safety Catch)
وظیفه: جلوگیری از خارج شدن ناخواسته بار از قلاب.
ویژگیها: معمولاً بهصورت فنردار روی قلاب نصب میشود.
بلبرینگ کفگرد (Axial Bearing)
وظیفه: امکان چرخش آزاد قلاب و توزیع متعادل نیروها.
مکان: در ناحیه اتصال قلاب به قاب اصلی قرار میگیرد.
قاب یا پوسته (Hook Block Housing)
وظیفه: نگهداری و حفاظت از قرقرهها و مکانیزم قلاب.
ویژگیها: از جنس فولاد مستحکم، گاهی با پوشش ضد زنگ یا رنگ صنعتی.
قرقرهها (Sheaves / Pulleys)
وظیفه: تغییر جهت و تقسیم بار کابل یا زنجیر.
ویژگیها: معمولاً چندتایی هستند و روی یاتاقان سوار میشوند.
نسبت قرقره (Reeving): نسبت تعداد قرقرهها بهصورت مستقیم بر توان بالابری تأثیر دارد (مثلاً سیستم 4:1 برای چهار قرقره).
قرقره قلاب جرثقیل سقفی یکی از اجزای کلیدی در مکانیزم بالابری جرثقیل است که وظیفه انتقال نیروی کششی سیم بکسل را بر عهده دارد. این قرقرهها معمولاً بهصورت شیاردار طراحی میشوند تا سیم بکسل را در مسیر صحیح هدایت کرده و از لغزش یا پیچخوردگی جلوگیری کنند. عملکرد صحیح قرقره قلاب جرثقیل سقفی نقش مهمی در افزایش عمر مفید سیستم و ایمنی باربرداری دارد.
قرقره هوک جرثقیل یا همان پولی قلاب جرثقیل، بخش حیاتی در سیستمهای بالابری است که حرکت روان و کنترلشده سیمبکسل را ممکن میسازد. این قطعه که در مرکز قلاب جرثقیل سقفی نصب میشود، با داشتن شیارهای دقیق، از لغزش، ساییدگی یا انحراف سیمبکسل جلوگیری میکند. قطر قرقره هوک جرثقیل باید متناسب با نوع سیمبکسل و ظرفیت بار انتخاب شود تا فشار وارد بر اجزا کاهش یافته و عمر مفید سیستم افزایش یابد. عملکرد صحیح قرقره قلاب جرثقیل تأثیر مستقیمی بر ایمنی عملیات، تعادل بار و راندمان کاری جرثقیل دارد.
محور چرخ (Shaft/Pin)
وظیفه: نگهداری قرقرهها در محل خود و تأمین محور چرخش.
ملاحظات: باید مقاومت بالایی در برابر خمشدگی و اصطکاک داشته باشد.
سنجاقک قلاب جرثقیل یا همان شیطانک قلاب
سنجاقک قلاب جرثقیل که با نامهای دیگری مانند ضامن قلاب جرثقیل یا شیطانک قلاب جرثقیل نیز شناخته میشود، یکی از مهمترین اجزای ایمنی در سازوکار بلند کردن بار به کمک جرثقیل است. این قطعه کوچک اما حیاتی، وظیفه جلوگیری از خارج شدن ناگهانی بار از دهانه قلاب را بر عهده دارد و به همین دلیل در تمامی استانداردهای جهانی حضور آن الزامی است. در زبان انگلیسی به آن Hook Latch یا Crane Hook Safety Latch میگویند که معادل شیطانک قلاب جرثقیل به انگلیسی است.
شیطانک قلاب جرثقیل معمولاً از جنس فولاد فنردار یا آلیاژ مقاوم در برابر ضربه ساخته میشود و بهصورت فنردار یا دستی عمل میکند. این قطعه روی دهانه قلاب نصب شده و با مکانیزم سادهای باز و بسته میشود. پاسخ به این پرسش که شیطانک قلاب جرثقیل چیست؟ بسیار ساده اما مهم است: این ضامن کوچک، مسئول حفظ بار درون قلاب است تا در زمان حمل، حتی در صورت لرزش یا تکانهای شدید، بار به بیرون پرتاب نشود. بدون این قطعه، ایمنی در عملیات بالابری بهشدت کاهش مییابد.
در بازار، قیمت شیطانک قلاب جرثقیل بسته به ظرفیت قلاب (مثلاً 1 تن، 5 تن یا 10 تن)، برند سازنده، جنس قطعه و کشور تولیدکننده متفاوت است. معمولاً برندهای ژاپنی یا اروپایی بهدلیل دقت ساخت بالا، قیمت بالاتری نسبت به نمونههای چینی یا داخلی دارند. البته برای بسیاری از کاربران صنعتی، قیمت ضامن قلاب جرثقیل در برابر اهمیت ایمنی بسیار ناچیز به شمار میآید.
در نهایت باید گفت که خرید و نصب صحیح سنجاقک قلاب جرثقیل نهتنها به افزایش عمر قلاب کمک میکند، بلکه از بروز حوادث خطرناک در محیطهای صنعتی و کارگاهی جلوگیری مینماید. توصیه میشود این قطعه بهطور منظم بررسی و در صورت وجود شکستگی یا کاهش خاصیت ارتجاعی، تعویض شود. اگر به دنبال اطلاع از قیمت شیطانک قلاب جرثقیل یا مشخصات فنی آن هستید، بهترین راه مشاوره با تأمینکنندگان معتبر تجهیزات جرثقیل است که مجموعه تاو با سالها تجربه با دارا بودن دو برند تهران وزنه و تاو آمادگی تامین و ساخت این قطعات با بهترین کیفیت را دارد.
فنر قلاب جرثقیل یکی از قطعات ایمنی و عملکردی مهم در ساختار قلاب جرثقیلهای سقفی، زنجیری و دروازهای محسوب میشود. این فنر معمولاً در بخش ضامن یا شیطانک قلاب قرار میگیرد و وظیفه آن اطمینان از باز و بسته شدن صحیح قلاب و جلوگیری از رها شدن ناگهانی بار است. عملکرد دقیق فنر قلاب جرثقیل موجب افزایش ایمنی حین باربرداری، کاهش استهلاک اجزای مکانیکی و جلوگیری از لرزشهای ناخواسته در حین حرکت بار میشود. انتخاب فنر با کیفیت و متناسب با ظرفیت قلاب، یکی از الزامات مهم در نگهداری و بهرهبرداری از سیستمهای بالابر صنعتی است.
شگل جرثقیل چیست
شگل جرثقیل یکی از پرکاربردترین اتصالات در سیستمهای بلندکردن بار با جرثقیل یا سیم بکسل است که بهعنوان رابط بین قلاب و بار عمل میکند. شگلها معمولاً از فولاد فورجشده ساخته میشوند و در انواع مختلفی طراحی میگردند که متناسب با نوع بار، ظرفیت و زاویه باربرداری انتخاب میشوند. بهطور خاص، شگل جرثقیل چیست را میتوان اینگونه تعریف کرد: یک اتصال فلزی U شکل یا حلقهای که به کمک پین یا پیچ و مهره بسته شده و برای اتصال سریع و ایمن تجهیزات مورد استفاده قرار میگیرد.
در میان انواع مختلف، شگل سیم بکسل رایجترین نوع شگلهاست که برای اتصال سیم بکسل به قلاب، جرثقیل یا سایر تجهیزات باربرداری بهکار میرود. این نوع شگلها در برابر فشارهای بالا و سایش مقاومت بالایی دارند. همچنین حلقه قلاب جرثقیل یا همان Shackle Ring نیز برای اتصال قلاب به بار یا سایر لوازم جرثقیل به کار میرود و بهویژه در کاربردهای سنگین صنعتی بسیار حیاتی است. حلقهها باید از نظر سلامت، خوردگی و ترکهای سطحی بهصورت دورهای بازبینی شوند.
از نظر شکل و کاربرد، انواع شگل جرثقیل به دو گروه اصلی تقسیم میشوند: شگل یو شکل (Dee Shackle) و شگل نعلی شکل (Bow Shackle). هرکدام از اینها برای شرایط خاصی مناسب هستند. قلاب یو شکل یا همان شگل Dee به دلیل طراحی جمعوجور و توانایی تمرکز نیرو در یک جهت، معمولاً برای بارهای مستقیم و تکجهته انتخاب میشود. انتخاب صحیح شگل و قلاب، نقش بسیار مهمی در ایمنی عملیات و حفظ تجهیزات دارد، بنابراین استفاده از شگلهای استاندارد و دارای گواهی بار ایمن (WLL) بسیار توصیه میشود.
اسلینگ چهار قلاب سیبم بکسلی و زنجیری چیست
چهار قلاب جرثقیل یکی از مهمترین تجهیزات در عملیات بلندکردن بارهای سنگین و غیرمتعادل در پروژههای صنعتی، کارگاهی و ساختمانی است. این نوع قلاب که شامل چهار شاخه مجزا با قابلیت اتصال به نقاط مختلف بار میباشد، تعادل بار را در حین جابجایی حفظ کرده و خطر واژگونی یا چرخش را به حداقل میرساند. بسته به نوع بار، جنس، طول زنجیر یا سیم بکسل و ظرفیت تحمل بار، طراحی و انتخاب چهار قلاب اهمیت حیاتی دارد.
در بسیاری از پروژههای مهندسی، از اسلینگ چهار قلاب برای بلند کردن بارهای بزرگ، چند تکه یا بارهایی با نقاط اتکا متعدد استفاده میشود. این اسلینگها که به قلاب جرثقیل مرکزی متصل میشوند، قابلیت توزیع وزن در چهار نقطه را فراهم کرده و ایمنی عملیات را بهشکل قابل توجهی افزایش میدهند. معمولاً اسلینگهای چهار قلاب از زنجیرهای فولادی گرید بالا یا سیمبکسلهای ضخیم ساخته میشوند که با اتصالاتی مانند شگل و حلقه به قلاب متصل میگردند.
اصطلاح چهار قلاب معمولاً در صنایع به مجموعهای اطلاق میشود که شامل یک قلاب مرکزی و چهار شاخه اتصالدهنده است و بسته به شرایط باربرداری، در نسخههای زنجیری، تسمهای یا سیمبکسلی عرضه میشود. انتخاب مناسب چهار قلاب با درنظر گرفتن زاویههای باربرداری و نوع بار، باعث افزایش ایمنی و دوام تجهیزات خواهد شد. استفاده از تجهیزات معتبر و دارای استاندارد بینالمللی در چهار قلاب، ضامن عملکرد صحیح سیستمهای لیفتینگ در شرایط سخت محیطی است.
پیچ اتصال صفحه جانبی، واشر فنری، واشر تخت، مهره قفلشونده، پیچهای نگهدارنده جانبی، بدنه جانبی (صفحه بیرونی چپ)، بوش یا یاتاقان روی محور قرقره، بدنه جانبی (صفحه بیرونی راست)، یاتاقان (Ball Bearing)، مجموعه اجزای بلبرینگ و بوش داخل قرقره، حلقه نگهدارنده یاتاقان، حلقه فاصلهگذار، قرقره (پولی مرکزی)، محور مرکزی قرقره (Shaft)، بلبرینگ یا بوش، چرخشی داخلی برای قلاب، پین یا گُژن جهت چرخش آزاد قلاب، فنر داخلی یا ساچمه، نگهدارنده چرخش، غلاف چرخشی قلاب (Swivel housing)، پین قفل داخلی، بدنه قلاب (Hook Body)، پیچ ضامن یا شیطانک، مهره نگهدارنده ضامن، پین یا خار ضامن، ضامن یا شیطانک قلاب (Latch / Safety Catch)، خار ضامن، درپوش یا کاور حفاظتی جانبی
قطع کن قلاب جرثقیل یکی از اجزای ایمنی مهم در سیستمهای بالابر صنعتی است که وظیفه دارد در مواقع اضطراری یا هنگام رسیدن قلاب به بالاترین یا پایینترین نقطه مجاز، حرکت جرثقیل را متوقف کند. این قطعه بهعنوان یک سوئیچ محدودکننده یا Limit Switch عمل میکند و از برخورد قلاب با قرقره یا بدنه جرثقیل و بروز آسیبهای مکانیکی و جانی جلوگیری میکند. عملکرد صحیح قطع کن قلاب جرثقیل نقش حیاتی در افزایش ایمنی اپراتور و کاهش استهلاک دستگاه دارد و در انواع مختلف سقفی، دروازهای یا زنجیری بهکار گرفته میشود. انتخاب و نگهداری دقیق این قطعه مطابق با استانداردهای ایمنی، یکی از الزامات مهم در بهرهبرداری ایمن از جرثقیلها محسوب میشود.